1- منظوراز پدیده های اجتماعی چیست؟
پاسخ : به کنش ها و پیامدهای کنش (تاثیرات اجتماعی کنش ها) پدیده ی اجتماعی گفته می شود. مانند: کنش ها، نقش ها، ارزش ها، هنجارها، فرهنگ ، عقاید، گروه های اجتماعی، نظام ها و نهادهای اجتماعی و….
2- خردترین پدیده اجتماعی چیست؟
پاسخ : کنش اجتماعی
3- چرا برخی ازپدیده ها راپدیده های اجتماعی می نامند؟
پاسخ: زیرا برخی ازپدیده های موجود دراطراف ما درکنش های انسان ها نسبت به یکدیگر تاثیردارند و دیگران را به واکنش وامی دارند مثلا خط کشی خیابان یک پدیده اجتماعی است زیرا دیگران را به واکنش و تغییر رفتار وا می دارد.
4- پدیده ای اجتماعی مثال بزنید و فرصت ها و محدودیت هایی که ایجاد می کند را بنویسید:
پاسخ: قوانین راهنمایی ورانندگی یک پدیده ی اجتماعی است که فرصت آن کمک به سلامتی وتردد سالم است ولی محدودیت آن گاهی کاهش سرعت یا سپری شدن بیشترزمان است. یا پدیده ی رعایت حجاب ..
5- مهاهیم ارزش ،هنجار، نماد، نقش اجتماعی، جامعه پذیری، کنترل اجتماعی را توضیح دهید وبرای هریک مثال بزنید:
پاسخ: الف- ارزش های اجتماعی: پدیده های مطلوب وخواستنی که موردپذیرش افرادجامعه اند واعضای جامعه می خواهند به آنهادست یابند.(گرایش نسبت به آنها دارند.) مانند تعلیم وتربیت ،موفقیت، اخلاص، سخاوت، سعادت،
ب- هنجارهای اجتماعی: شیوه های انجام کنش های اجتماعی هستند که مورد قبول افراد جامعه اند وراه های رسیدن به ارزش های اجتماعی محسوب می شوند .مانند قوانین ومقررات، الگوهای رفتاری (ارزش های اجتماعی ذهنی هستند و درذهن انسان اعتبارمی یابند ولی هنجارهای اجتماعی عینی ، ملموس و محسوس هستند وجنبه بیرونی دارند.
پ- نماد: نشان ها وعلایمی هستند که به کمک آنها پیام ها و معانی به دیگران منتقل می شوند.مانند علایم راهنمایی ورانندگی، پرچم .
ت- نقش اجتماعی : عنوان و برچسبی است که درموقعیت وجایگاه های اجتماعی برافراد نهاده می شود وبرای آنها مجموعه ای ازوظایف وحقوق اجتماعی رابه وجود می آورد. مانند: نقش فرزند، پدر، مادر، معلم،پلیس و…
ث- جامعه پذیری: فرایند و مراحلی که فرد برای مشارکت درزندگی اجتماعی طی می کند وبا نقش ها، ارزش ها، هنجارها وعقاید و…جامعه آشنا می شود.(فرایندی که هویت اجتماعی فردرامی سازد) مثلا درخانواده ازطریق تعامل با اطرافیان با نقش فرزندی و شهروندی و مسلمانی و…آشنا می شویم.یا درمدرسه برای نقش پذیری های اقتصادی وسیاسی وآموزشی وخانوادگی و…آشنا می شویم.
ج- کنترل اجتماعی: مجموعه فعالیت هایی که فرد رابرای انطباق با انتظارات و پذیرش فرهنگ جامعه آماده می سازد. (اقداماتی که مارا وادار به رعایت فرهنگ و مقررات اجتماعی می کند.(مثلا برای درس خوان ترشدن دانش آموز معلم با نمره یا جایزه اورا تشویق می کند و یا او مورد مواخذه قرارمی دهد.
6- کنش اجتماعی، هنجارهای اجتماعی وارزش های اجتماعی با یکدیگر چه ارتباطی دارند؟ مثال بزنید:
وقتی کنشی ازحالت فردی به اجتماعی تبدیل می شود نیازمند هنجارو ارزش اجتماعی می شود.بدون ارزش اجتماعی هنجارو کنش اجتماعی به وجود نمی آید.اگر هدفی مطلوب است باید برای رسیدن به آن شیوه هایی (هنجارهایی) تعریف شود و این شیوه ها باید قابلیت اجرا (کنش اجتماعی) داشته باشند.مثلا برای کلاس درس جامعه شناسی علاوه برارزش آموزش مفاهیم اجتماعی، ارزش تنوع وشادابی راهم اضافه می کنیم بنابراین لازم است که ازجای برخیزیم و بارعایت فاصله نسبی با یکدیگرحرکات کششی ونرمشی را انجام دهیم تا انبساط خاطر و شادابی در فضای کلاس ایجاد شود.
7- پدیده های اجتماعی چه ویژگی هایی دارند؟
پاسخ: 1- پدیده های اجتماعی معنادار، هدف مند، آگاهانه وارادی هستند. 2-پدیده های اجتماعی مستقل ازپدید آورندگان خود هستند. 3- پدیده های اجتماعی فرصت ساز و محدودیت ساز هستند.
8- پدیده ای طبیعی مثال بزنید که جنبه ی اجتماعی پیدا می کند؟
پاسخ : مثلا خشکسالی و کم آبی که پدیده ای طبیعی است موجب ایجاد مهاجرت یا تغییر نقش های اقتصادی که جنبه ی اجتماعی دارند می شود.
9- پدیده های طبیعی چه ویژگی هایی دارند؟
پاسخ: پدیده های طبیعی توسط انسان خلق نمی شوند و نتیجه کنش انسان نیستند.جنبه عینی وبیرونی دارند وخارج ازذهنیت انسان نیزبه صورت مستقل وجود دارند.
10- کنشی مثال بزنید که حضور دیگران در چگونگی اجرای آن موثر باشد؟
چگونگی اجرای نماز فرادای با نماز جماعت تفاوت دارد.زیرا در نماز جماعت به علت هماهنگی با امام جماعت زمان ادای نماز تحت کنترل فرد نیست.
11- هنجار ها و ارزش ها با نقش های اجتماعی چه رابطه ای دارند؟
هر نقشی مجموعه ای از انتظارات و حقوقی است که متناسب با ارزش ها و مقررات جامعه تعریف می شود و اگر ارزش های جامعه تغییر کند مقررات و نقش های اجتماعی تغییر میکند. بنابراین یک نقش در دو جامعه ممکن است وظایف و حقوق متفاوتی داشته باشد.
12- آیا ممکن است هنجار های نقشی در دو جامعه ی متفاوت یکسان باشد؟
بله، برخی از ارزش ها جنبه جهانی دارند بنابراین صرف نظر از تفاوت های اجتماعی تمام جوامع از آن هنجار پیروی می کنند.مانند نظم و ترتیب
13- تا چه سطحی جامعه حاضر به کنترل اجتماعی هنجار است؟
هرچه ارزشی در جامعه از اهمیت بیشتری برخوردار باشد هنجار های آن بیشتر کنترل می شود و در صورت هنجار شکنی مجازات بیشتری به دنبال دارد.
14- هنجارهای اجتماعی چه رابطه ای با کنش اجتماعی و ارزش های اجتماعی دارد؟
هنجارها شیوه های انجام کنش اجتماعی هستند و به کمک هنجارها به ارزش های اجتماعی می رسیم اگر ارزش ها عوض شوند هنجارها و کنش های اجتماعی تغییر می کند.
15- هنجارها و ارزش ها چه رابطه ای با نظام های اجتماعی و نقش های اجتماعی دارند؟
هر نظام اجتماعی از مجموعه نقش ها بوجود آمده است که این نقش ها بر اساس هنجارها و ارزش که با یکدیگر ارتباط برقرار می کند.
