سَراب خیال و تصویر آب یا آبادی یا واحهای است که در بیابان به چشم شخص میآید. اغلب در جادههای آسفالته مستقیم یا در بیابانها، منظره آب یا برکهای دیده میشود که وقتی به سوی آن حرکت میکنیم، آن هم با همان سرعت و در همان جهت پیش میرود، یا وقتی نزدیکش میشویم، از نظر محو میگردد. این منظره سراب است.
علت ایجاد سراب: می دانیم هوای گرم رقیق تر از هوای سرد است بنابر این با گذر نور از هوای سرد به گرم پرتوی نور شکسته می شود و از خط عمود دور می شود . در تابستان که نور خورشید به سطح زمین می تابد ( مخصوصاً سطح آسفالت و یا دانه های شن ) هوای در مجاورت زمین نیز داغ میشود و با فاصله گرفتن از سطح زمین هوا سرد تر می شود . از این رو هوای سطح زمین را می توان چندین لایه با چگالی های مختلف در نظر گرفت . به همین دلیل وقتی نور منعکس شده از درخت با این لایه ها برخورد می کند و از آنها عبور میکند با شکست های متوالی رو به رو می شود و چون از بالا به پایین غلظت کم می شود با هر شکست پرتوی نور از خط عمود دورتر می شود . تا اینکه زاویه تابش به اندازه ای زیاد می شود که پدیده ای به نام بازتاب کلی اتفاق می افتد . در نهایت آخرین لایه به صورت آینه ای عمل می کند و نور را کاملاً منعکس می نماید و سراب شکل می گیرد.
